De meeste mensen die calorieën tellen, redden zich prima met maaltijden thuis en raken dan de draad kwijt in een restaurant. Iemand anders bepaalt de portie, je kent het recept niet en of er een getal op de kaart staat, is maar afwachten. Onderzoekers hebben gemeten wat er in zulke maaltijden zit, en die resultaten zijn een goed vertrekpunt voor je eigen schattingen.
Wat restaurantmaaltijden in het lab opleveren
Een team van Tufts University onder leiding van Lorien Urban kocht tussen 2011 en 2014 de vaakst bestelde avondgerechten bij 123 zelfstandige restaurants in San Francisco, Boston en Little Rock, en verbrandde ze daarna in een bomcalorimeter. De maaltijden bevatten gemiddeld 1.205 kcal, zonder drankjes, voorgerechten of desserts. Amerikaanse, Italiaanse en Chinese maaltijden scoorden het hoogst, met gemiddeld ongeveer 1.495 kcal. Vergelijkbare maaltijden van grote ketens zaten er hooguit zo’n 5% vanaf, een verschil dat het onderzoek niet significant vond.
Als maatstaf voor één maaltijd nam het team 570 kcal, uitgaande van een gemiddelde volwassen vrouw met ongeveer 2.000 kcal per dag. Van de gemeten maaltijden zat 92% daarboven.
Een vervolgonderzoek van Susan Roberts en collega’s, in 2018 verschenen in de BMJ, deed hetzelfde in Brazilië, China, Finland, Ghana en India. Maaltijden in restaurants met bediening bevatten in die landen gemiddeld 1.317 kcal, fastfoodmaaltijden gemiddeld 809 kcal. In de modellen van het onderzoek kwam fastfood ongeveer een derde lager uit dan maaltijden aan tafel. Alleen in China bevatten de maaltijden significant minder energie dan in de VS. Ook hier waren drankjes niet meegeteld.
Over beide onderzoeken samen kwam een maaltijd aan tafel uit op 1.200 tot 1.300 kcal, nog voor je iets hebt gedronken. Dat is ruim meer dan de helft van een dag van 2.000 kcal.
Gangbare bandbreedtes per gerecht
Ketens met 20 of meer vestigingen in de VS moeten sinds mei 2018 calorieën op hun menu vermelden en op verzoek uitgebreidere schriftelijke voedingsinformatie geven (FDA). Voor zelfstandige restaurants geldt zo’n regel niet, en daarom helpt het om ruwe bandbreedtes te kennen. In geen van de getallen hieronder zit een drankje.
| Gerecht | Gangbare bandbreedte | Waar de getallen vandaan komen |
|---|---|---|
| Burger met kleine friet | ongeveer 790 tot 1.000 kcal | USDA SR Legacy: Big Mac (219 g, 563 kcal) met kleine friet (229) tot een Whopper met kaas (316 g, 790) met kleine friet (207) |
| Pizza pepperoni, 3 punten van een pizza van 14 inch (zo’n 35 cm) | ongeveer 740 tot 1.010 kcal | USDA SR Legacy: Little Caesars met gewone bodem (246 per punt) tot Papa John’s met originele bodem (338 per punt) |
| Pasta, volledige restaurantportie | ongeveer 635 tot 960 kcal | USDA SR Legacy: spaghetti met vleessaus van Olive Garden (525 g) tot spaghetti met gehaktballen van Denny’s (565 g) |
| Curry met rijst | ongeveer 675 kcal, plus 280 voor een naan | UK CoFID: groene Thaise curry, afhaal (350 g, 416 kcal); USDA FNDDS: 200 g rijst (258), één naan (280) |
| Sushi, 2 tot 3 rollen van 8 stuks | ongeveer 380 tot 620 kcal | USDA FNDDS: California roll (188 per 8 stuks) tot maki-rollen (206 per 8 stuks) |
| Maaltijdsalade met kip | ongeveer 250 tot 910 kcal | USDA SR Legacy: Bacon Ranch Salad met gegrilde kip van McDonald’s (305 g, 247) tot Taco Salad van Taco Bell (533 g, 906); ongeveer 30 g ranch- of caesardressing voegt 129 tot 157 kcal toe (USDA FNDDS) |
Dit zijn ijkpunten, en één bord kan erbuiten vallen. De USDA-analyses van de ketens komen uit verschillende jaren, en recepten en portiegroottes veranderen. Kun je het actuele getal van de keten vinden, dan is dat beter dan een oude labwaarde. Het zelfstandige restaurant om de hoek geeft helemaal geen getal, en in het Tufts-onderzoek bevatten Italiaanse maaltijden van zelfstandige restaurants gemiddeld ongeveer 1.550 kcal. Tempura- of mayonaiserollen, roomsauzen en extra kaas duwen elke rij omhoog. Op onze restaurantpagina’s vind je meer gerechten van ketens met hun portiegewicht.
Waarom de schattingen misgaan
Twee dingen maken restaurantmaaltijden lastig om te loggen. De porties zijn groter dan die je thuis opschept, en koks gebruiken meer vet. Coach Eric Helms wijst erop dat een kok die ongeveer twee eetlepels olie aan een pastagerecht toevoegt, er zo’n 250 kcal bij doet die je niet proeft. Een gegrilde steak met gestoomde groente heeft een kleine foutmarge, een olieachtig gerecht met veel saus een grote. De vetkant bespraken we uitgebreid in het stuk over verborgen olie.
Zo schat en log je een restaurantmaaltijd
Begin met de cijfers van de keten zelf als die er zijn. In de VS zijn dat het menubord of het voedingsoverzicht dat ketens op verzoek moeten geven. Buiten de VS kijk je op de website van de keten. Log wat je echt hebt gegeten, inclusief de frietjes die je van iemand anders z’n bord pakte.
Schat bij al het andere aan de hoge kant. Kies de bovenste helft van een bandbreedte, en tel bij alles wat glanst, romig of gefrituurd is nog een eetlepel olie (ongeveer 125 kcal) op. Schiet je te hoog, dan laat je gewichtstrend dat binnen een paar weken zien en kun je wat terugschakelen.
Kleine aanpassingen in je bestelling helpen ook. Vraag om dressing en sauzen apart. Ruil de friet voor een bijgerechtsalade of groente, of deel ze. Pasta- en curryporties zijn vaak groot genoeg voor twee maaltijden, dus je kunt de helft laten inpakken voordat je begint.
Beschrijf de maaltijd zoals je dat aan een vriend zou doen. ‘Pasta met vleessaus, restaurantportie, zag er vettig uit, ongeveer driekwart op’ geeft een app of een mens veel meer houvast dan ‘spaghetti’. Noem de bereidingswijze, eventuele saus of kaas en hoeveel je hebt laten staan.
Houd in gedachten hoe groot het probleem echt is. Helms wijst erop dat bij zo’n 28 maaltijden per week een of twee ruwe schattingen weinig uitmaken als je eiwit en je weektrend goed zitten. Eén keer per week uit eten vraagt niet om labprecisie. Eet je vier of vijf keer per week buiten de deur, dan zijn die maaltijden een groot deel van wat je binnenkrijgt, en zijn de gewoontes hierboven de moeite waard.
Hoe ChatMyFood ermee omgaat
In ChatMyFood log je een restaurantmaaltijd met een foto of door een beschrijving te typen. De schatting komt terug als bandbreedte, en als de portiegrootte of de hoeveelheid olie het getal flink zou veranderen, vraagt de app ernaar. Je kunt het gratis uitproberen.