Als je minder eet dan je verbrandt, vult je lichaam het gat aan met vet en, tenzij je het een reden geeft om dat niet te doen, ook met spieren. Spierverlies maakt je zwakker en zorgt dat je er bij hetzelfde gewicht minder strak uitziet. Twee dingen beschermen je spieren: genoeg eiwit eten en ze werk te doen geven.
Het officiële minimum ligt lager dan wat je nodig hebt als je afvalt
De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (Recommended Dietary Allowance, RDA) voor volwassenen is 0,8 g eiwit per kg lichaamsgewicht per dag. Een review uit 2017 van Wolfe en collega’s in Advances in Nutrition legt uit dat dit getal is vastgesteld als het minimum om verlies van stikstof uit het lichaam te voorkomen. Het is een ondergrens tegen tekorten, en bij het vaststellen ervan is niet gedacht aan mensen die lijnen.
Afvallen legt de lat hoger. Een meta-analyse uit 2012 van 24 afvalstudies met 1.063 deelnemers vergeleek eiwitrijkere diëten met diëten met een normale hoeveelheid eiwit, bij hetzelfde aantal calorieën. De groepen met meer eiwit behielden ongeveer 0,43 kg meer vetvrije massa en verloren ongeveer 0,87 kg meer vet, in studies die gemiddeld 12 weken duurden (Wycherley et al.).
Wat het onderzoek suggereert
Een systematische review uit 2014 van Eric Helms en collega’s keek naar slanke, krachtgetrainde sporters met een tekort en stelde 2,3 tot 3,1 g per kg vetvrije massa voor, hoger naarmate iemand slanker is en het tekort strenger. Vetvrije massa is je gewicht min je vet. Voor een man van 80 kg met 15% lichaamsvet (68 kg vetvrij) komt dat neer op ongeveer 2,0 tot 2,6 g per kg lichaamsgewicht.
In een gerandomiseerde studie uit 2016 aten jonge mannen vier weken lang ongeveer 40% minder dan ze nodig hadden en trainden ze zes dagen per week. De groep die 2,4 g per kg at, won 1,2 kg vetvrije massa en verloor 4,8 kg vet. De groep op 1,2 g per kg won 0,1 kg vetvrije massa en verloor 3,5 kg vet (Longland et al.). Weinig mensen trainen zo hard terwijl ze lijnen, dus reken er niet op dat je zelf vetvrije massa wint. Het verschil tussen de groepen is wel opvallend.
Aan de andere kant vond een meta-analyse uit 2018 van 49 studies dat de winst in vetvrije massa door krachttraining rond 1,6 g per kg per dag niet verder toenam. Het betrouwbaarheidsinterval liep tot 2,2, dus de auteurs stelden ongeveer 2,2 g per kg voor aan wie zeker wil weten dat de behoefte gedekt is. Die studies gingen over spieropbouw zonder dieet, en dat is een van de redenen waarom adviezen voor een tekort iets hoger liggen.
De International Society of Sports Nutrition vat het zo samen: 1,4 tot 2,0 g per kg is genoeg voor de meeste mensen die sporten, en krachtsporters met een tekort hebben mogelijk 2,3 tot 3,1 g per kg nodig om hun vetvrije massa te behouden.
Een eenvoudig doel
Voor de meeste mensen die afvallen, is 1,6 tot 2,2 g per kg per dag een verstandige marge. Begin aan de onderkant als je er nieuw in bent of veel wilt afvallen. Schuif richting de bovenkant als je al slank bent, streng lijnt of serieus aan krachttraining doet. Het getal van 2,3 tot 3,1 g per kg vetvrije massa was bedoeld voor slanke sporters die streng lijnen.
| Lichaamsgewicht | RDA (0,8 g/kg) | 1,6 g/kg | 2,2 g/kg |
|---|---|---|---|
| 60 kg | 48 g | 96 g | 132 g |
| 80 kg | 64 g | 128 g | 176 g |
| 100 kg | 80 g | 160 g | 220 g |
Heb je veel lichaamsvet, dan levert rekenen met je huidige gewicht een getal op dat hoger is dan de meeste mensen nodig hebben. Onze eiwitcalculator gebruikt daarom je streefgewicht. Iemand van 100 kg die naar 80 kg wil, kan de rij voor 80 kg gebruiken.
Verdelen over de dag
De ISSN stelt 20 tot 40 g eiwit per maaltijd voor, of ongeveer 0,25 g per kg, om de drie à vier uur. In de praktijk dekken drie of vier maaltijden met elk 25 tot 45 g de meeste doelen in de tabel, zonder dat één maaltijd als een opgave voelt. Bestaat je ontbijt uit toast en koffie, dan valt daar het makkelijkst iets te winnen.
Dit leveren gangbare producten volgens onze voedingspagina’s:
| Product en portie | Eiwit | Calorieën |
|---|---|---|
| Kipfilet, 150 g | 45 g | 240 kcal |
| Kwark, bakje van 250 g | 37 g | 185 kcal |
| Tonijn uit blik, 120 g uitgelekt | 35 g | 240 kcal |
| Stevige tofu, 150 g | 26 g | 215 kcal |
| Garnalen, 100 g | 24 g | 100 kcal |
| Linzen, 200 g gekookt | 18 g | 230 kcal |
| Griekse yoghurt, bakje van 170 g | 15 g | 160 kcal |
| Gekookte eieren, 2 stuks | 13 g | 155 kcal |
Iemand van 80 kg die op ongeveer 130 g mikt, kan bij het ontbijt Griekse yoghurt en twee eieren eten (28 g), bij de lunch een blikje tonijn op brood of in een salade (35 g), als avondeten kip met rijst en groente (45 g) en ’s avonds nog een kom kwark (22 g). Mager vlees, vis, magere zuivel en tofu leveren het meeste eiwit per calorie. Linzen en bonen brengen naast hun eiwit meer koolhydraten mee.
Krachttraining telt net zo zwaar als eiwit
Eiwit levert het bouwmateriaal, en krachttraining laat je lichaam weten dat de spieren nog nodig zijn. In een studie uit 2017 in het New England Journal of Medicine werden 160 oudere volwassenen met obesitas ingedeeld bij een afvaldieet met duurtraining, krachttraining of allebei, of bij een controlegroep zonder dieet- of trainingsprogramma. De drie trainingsgroepen verloren elk ongeveer 9% van hun lichaamsgewicht. De vetvrije massa daalde met 5% in de groep met alleen duurtraining, met 3% in de gecombineerde groep en met 2% in de groep met alleen krachttraining (Villareal et al.).
Doe je nog niet aan krachttraining, dan zijn twee of drie trainingen voor het hele lichaam per week een redelijk begin. Langzaam afvallen helpt ook. In het proefhoofdstuk van The Muscle and Strength Pyramid: Nutrition schrijft Helms dat je meer spiermassa riskeert naarmate je slanker bent, en dat een lager afvaltempo dan meer oplevert.
Bijhouden
Je eiwitdoel haal je makkelijker als je in de loop van de dag ziet waar je staat. ChatMyFood laat het eiwit zien in elke maaltijd die je logt, met een foto of door te typen, en houdt naast je calorieën een dagelijks eiwitdoel bij. Zo weet je halverwege de middag of het avondeten de kip moet worden of dat de pasta prima is. Wil je een startgetal, dan geven de eiwitcalculator en de macrocalculator je er een.