Een halve kilo per week is langzaam genoeg om vol te houden en snel genoeg om binnen een maand op de weegschaal te zien. Op de vraag hoeveel je daarvoor moet eten, is het gebruikelijke antwoord ‘ongeveer 500 kcal minder dan je verbrandt’. Voor de eerste weken klopt dat ongeveer. Daarna moet je bijstellen, en de weegschaal vertelt je hoeveel.
Waar die 550 kcal vandaan komt
Volgens de oude regel zit er in een Engels pond (lb) lichaamsgewicht ongeveer 3.500 kcal, wat neerkomt op zo’n 7.700 kcal per kilogram. Kevin Hall van de NIH zet dezelfde regel op 32,2 MJ per kg (Hall, 2008), en 32,2 MJ is ongeveer 7.700 kcal.
De helft van 7.700 is 3.850 kcal per week, of 550 kcal per dag. De rekensom om mee te beginnen is dus:
- Schat je totale dagelijkse energieverbruik (TDEE) met de TDEE-calculator.
- Trek er ongeveer 550 kcal van af.
- Eet twee of drie weken rond dat getal en kijk dan naar de trend.
Halls artikel uit 2008 liet ook zien dat de regel het best klopt voor mensen met meer dan ongeveer 30 kg lichaamsvet. Slankere mensen hebben per verloren kilo een kleiner tekort nodig, omdat een groter deel van wat ze verliezen vetvrij weefsel is, en dat bevat minder energie dan vet.
Een paar rekenvoorbeelden
| TDEE bij de start | Dagdoel voor ongeveer 0,5 kg per week | Besparing als deel van je TDEE |
|---|---|---|
| 1.800 kcal | ongeveer 1.250 kcal | 31% |
| 2.000 kcal | ongeveer 1.450 kcal | 28% |
| 2.200 kcal | ongeveer 1.650 kcal | 25% |
| 2.500 kcal | ongeveer 1.950 kcal | 22% |
| 2.800 kcal | ongeveer 2.250 kcal | 20% |
De laatste kolom laat zien hoe verschillend dezelfde 550 kcal kan voelen. Bij een TDEE van 2.800 kcal is 550 minder een bescheiden ingreep. Voor een kleiner, minder actief iemand op 1.800 is het bijna een derde van wat diegene eet, en komt het doel dicht bij de ondergrens die Harvard Health aanhoudt voor eten zonder begeleiding: 1.200 kcal per dag voor vrouwen en 1.500 voor mannen (Harvard Health). Kom je daaronder uit, mik dan liever op 0,25 tot 0,4 kg per week. Met de calorietekort-calculator kun je andere tempo’s uitproberen.
De TDEE uit welke calculator dan ook kan voor jou persoonlijk 10% ernaast zitten, zoals we uitleggen in Waarom je caloriegetal een bandbreedte zou moeten zijn. Zie het doel als een startpunt dat je later bijstelt.
Welk tempo veilig is
De Britse NHS raadt aan te mikken op 0,5 tot 1 kg per week (NHS). Volgens de Amerikaanse CDC houden mensen die in een gelijkmatig tempo ongeveer 1 tot 2 lb (zo’n 0,5 tot 0,9 kg) per week afvallen het gewicht vaker vast (CDC). Een halve kilo zit aan de onderkant van beide marges.
Voor mensen die aan krachttraining doen, lijkt een lager tempo meer spiermassa te sparen. In een Noors onderzoek met 24 topsporters volgde de ene groep een dieet om 0,7% van het lichaamsgewicht per week te verliezen en de andere 1,4%, terwijl ze allemaal vier keer per week bleven trainen met gewichten. Beide groepen verloren ongeveer 5,5% van hun gewicht, maar alleen de langzame groep won vetvrije massa (2,1%), terwijl die bij de snelle groep gelijk bleef (Garthe et al., 2011). Voor iemand van 70 kg is 0,7% per week vrijwel precies 0,5 kg. De langzame groep at ongeveer 19% minder, de snelle ongeveer 30%.
Waarom de eerste week te mooi lijkt
In de eerste week zie je vaak een grotere daling dan de rekensom voorspelt, en het meeste daarvan is water. Het lichaam slaat koolhydraten op als glycogeen in de lever en de spieren, en elke gram wordt vastgehouden met drie tot vier gram water (Kreitzman et al., 1992). Als je minder eet, vooral minder koolhydraten, wordt een deel van dat glycogeen verbruikt en gaat het water mee. Eet je weer meer, dan komt het net zo snel terug. Daarom kan één uitbundig weekend op de weegschaal een hele ‘week’ tenietdoen zonder dat er veel vet bij komt. Beoordeel je plan vanaf week twee of drie.
Waarom het tempo later afneemt
De regel van 7.700 kcal behandelt je tekort als een vast getal. Een lichter lichaam verbrandt echter minder, dus het echte tekort krimpt naarmate je afvalt. Hall en collega’s maakten een model van een man van 100 kg met een zittend leven die 480 kcal per dag minder ging eten en dat volhield. Zijn gewicht vlakte af rond 75 kg. Hij deed ongeveer een jaar over de helft van die 25 kg en zo’n drie jaar over 95% van de weg (Hall et al., 2011, The Lancet). De vaste regel had alleen al voor het eerste jaar zo’n 22 kg voorspeld. Volgens het artikel houdt die regel geen rekening met hoe je rustmetabolisme en het energieverbruik van beweging veranderen als je gewicht verandert.
De NIH heeft dat model omgezet in de gratis Body Weight Planner, die laat zien hoe je gewicht zich bij een bepaalde inname en activiteit in de tijd zou moeten ontwikkelen. De tool vermeldt zelf dat de getallen te hoog uitvallen als je stofwisseling ongewoon laag is of als je heel weinig beweegt.
Een doel waarmee je bij 90 kg een halve kilo per week afviel, levert bij 80 kg minder op. Reken er dus op dat je het moet verlagen, of neem genoegen met een lager tempo.
Bijstellen op basis van je eigen weegmomenten
Je dagelijkse gewicht schommelt door zout, koolhydraten, vocht en wat er nog in je darmen zit, dus één meting zegt weinig. Weeg jezelf de meeste ochtenden onder dezelfde omstandigheden. Kijk na twee of drie weken (de eerste niet meegerekend) hoeveel je weekgemiddelde per week is gedaald:
- Ongeveer 0,4 tot 0,6 kg per week: ga zo door.
- Minder dan 0,3 kg per week: verlaag je doel met 100 tot 200 kcal of beweeg meer, en kijk na nog eens twee of drie weken opnieuw.
- Meer dan 0,8 kg per week na de eerste twee weken: je kunt 100 tot 200 kcal meer eten. Daarmee kom je ook dichter bij het lagere tempo waarbij de sporters in het onderzoek hun spieren behielden.
Weet je niet zeker hoe goed je porties inschat, dan is onze caloriequiz een snelle check.
ChatMyFood laat zien hoeveel calorieën je vandaag nog over hebt ten opzichte van je doel en logt maaltijden via een foto of een bericht. Elke schatting komt als bandbreedte, zodat je ziet wanneer het dagtotaal onzeker is. Je kunt het gratis uitproberen. Of je doel moet verschuiven, zie je nog steeds aan je gemiddelde weekgewicht.